Wat bepaalt de benzineprijs? Zo zit het echt in elkaar

Je tankt, je zucht, je rijdt door. Maar hoe komt die literprijs eigenlijk tot stand? Het antwoord is een samenspel van olieprijzen, raffinagekosten, distributie en, verreweg het grootste deel, belastingen. Elk onderdeel speelt een andere rol, en als je begrijpt hoe ze samenhangen, snap je ook waarom de prijs zo snel kan bewegen.

De ruwe olieprijs: het vertrekpunt

De prijs van ruwe olie is de grootste variabele in de benzineprijs. Nederland importeert vrijwel alle olie en hangt daarmee af van de wereldmarktprijs. Die wordt bepaald door vraag en aanbod, maar ook door politieke besluiten van de OPEC+-landen — het kartel van grote olieproducerende landen.

Wanneer OPEC+ de productie verlaagt, stijgt de prijs. Bij een economische krimp daalt hij. Geopolitieke spanningen, zoals conflicten in het Midden-Oosten of sancties, zorgen voor scherpe uitschieters.

Een extra factor: olieprijzen noteren in Amerikaanse dollars. Een zwakke euro ten opzichte van de dollar maakt olie voor Europese landen automatisch duurder, ook als de dollarprijs gelijk blijft.

Raffinagekosten

Ruwe olie is niet direct bruikbaar als benzine. In een raffinaderij wordt de olie omgezet in diverse producten: benzine, diesel, kerosine en stookolie. Dit proces kost energie en geld. De raffinagemarges schommelen, maar liggen gemiddeld op een paar cent per liter.

Distributie en logistiek

Benzine moet van de raffinaderij naar de lokale pomp, via pijpleidingen, schepen en vrachtwagens. Transport, opslag en de infrastructuur van tankstations vormen samen de distributiekosten — goed voor enkele centen per liter.

Belastingen: het grootste deel

Dit is waar het echt om gaat. Verreweg het grootste deel van de benzineprijs bestaat in Nederland uit belastingen. Reken maar mee:

• Accijns: een vaste belasting per liter, ongeacht de olieprijs. Per mei 2026 betaal je ruim 84 cent accijns per liter Euro 95.
• Energiebelasting: een kleiner bedrag dat bovenop de accijns komt.
• BTW: 21% over de totaalprijs, inclusief de accijns. Je betaalt dus belasting over belasting.

Samen zorgen belastingen voor meer dan de helft van wat je aan de pomp betaalt. Dit verklaart ook waarom Nederland structureel de hoogste benzineprijs van de EU heeft: het belastingniveau is simpelweg het hoogste.

De marge van het tankstation

Tot slot is er de marge van het tankstation zelf. Deze is gemiddeld maar een paar cent per liter en staat onder druk door onderlinge concurrentie. Snelwegstations rekenen een hogere marge. Goedkopere pompen langs provinciale wegen pakken volume.

Wat kun je er zelf mee?

Je hebt geen invloed op olieprijzen of belastingen, maar je kunt wel slim omgaan met de pompprijs:

• Tank op dinsdag of woensdag: prijzen zijn dan gemiddeld het laagst. Maandag en vrijdag zijn duurder.
• Vermijd snelwegstations: die rekenen al snel 20 tot 30 cent meer per liter.
• Houd je verbruik bij: wie zijn rijgedrag kent, kan gerichter rijden. Een zuinigere rijstijl kan je jaarlijks tientallen liters besparen.

Met Movely houd je elke tankbeurt bij, inclusief kosten en kilometerstand. Zo zie je in een oogopslag hoe jouw verbruik zich ontwikkelt en of de kosten van rijden voor jou omhoog of omlaag gaan.